YDT noun clause, bir cümleyi özne ya da nesne gibi bir isim konumuna getiren isim cümleciklerinin YDT’de ölçülen kullanımıdır. YDT (Yabancı Dil Testi) bu konuda çoğunlukla doğru bağlayan sözcüğü seçtirir ve soru kelimesinden sonra gelen cümlenin düzenini sorar. DS İngilizce’nin kurucusu Eren’e göre Türk öğrencinin en çok karıştırdığı nokta, soru kelimesinden sonra cümleyi soru gibi kurmaktır. Noun clause üç türdür ve her biri farklı bir sözcükle başlar. Bunlar soru kelimeleri, whether ve if, that ile the fact that’tir. Whether’ın if’ten ayrıldığı yerler, that’in düşüp düşmediği ve that ile kurulan bir cümleciğin noun clause mu relative clause mu olduğu şıkları eleyen ayrıntılardır. Reported speech’teki zaman kayması ve suggest gibi fiillerden sonra gelen yalın fiil de aynı konunun parçasıdır.
YDT’de noun clause nedir?
Noun clause, kendi öznesi ve yüklemi olan, ama cümlede bir isim gibi özne, nesne ya da tümleç görevi gören yan cümleciktir. Türkçedeki “-dığını, -eceğini, -ip -mediğini” eklerinin karşılığıdır. Eren noun clause’un relative clause’dan farkını şöyle anlatıyor. Relative clause bir cümleyi sıfat yapar, noun clause ise cümleyi isim konumuna getirir.
Noun clause’un cümledeki görevleri aşağıdadır.
| Görev | Örnek | Türkçesi |
|---|---|---|
| Özne | “What she said surprised everyone.” | Söylediği şey herkesi şaşırttı. |
| Nesne | “I don’t know where she lives.” | Nerede yaşadığını bilmiyorum. |
| Tümleç (be’den sonra) | “The problem is that we have no time.” | Sorun, hiç vaktimizin olmaması. |
| Edattan sonra | “We talked about what we should do next.” | Sonra ne yapmamız gerektiğini konuştuk. |
| Sıfattan sonra | “I am sure that he will come.” | Geleceğinden eminim. |
Tablodaki her cümlede noun clause, yerine bir isim konulabilecek bir konumdadır. “I don’t know where she lives.” cümlesinde “where she lives” yerine “her address” de yazılabilir ve cümle bozulmaz. Noun clauses, YDT gramer konuları içinde cümleleri birbirine bağlayan son katmandadır ve bağlaçlar ile relative clauses’la birlikte çalışılır. Örneğin bir cümlede know, wonder ya da believe gibi bir fiilden sonra bir cümle geliyorsa, o cümle büyük olasılıkla bir noun clause’dur.
YDT’de noun clause türleri nelerdir?
Noun clause üç türdür: soru kelimeleriyle kurulanlar, whether ve if ile kurulanlar, that ve the fact that ile kurulanlar. Eren’e göre sınavda en çok soru kelimeli grup sorulur, çünkü bu grupta çok sayıda bağlayan sözcük vardır ve ÖSYM (Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi) bunların arasından birini seçtirir.
| Tür | Bağlayan sözcük | Örnek |
|---|---|---|
| Soru kelimeli | what, where, when, why, how, who, which, whose | “Nobody knows why the meeting was cancelled.” |
| Evet / hayır | whether (or not), if | “I wonder whether the library is open today.” |
| That | that, the fact that | “The fact that the bridge survived the earthquake surprised the engineers.” |
Soru kelimeli noun clause, bir wh- sorusunun cümle içine alınmış hâlidir. Whether ve if ise evet ya da hayır ile cevaplanan bir sorunun içe alınmış hâlidir ve “-ip -mediğini” anlamı verir. That ile kurulan noun clause bir soru taşımaz, bir bilgiyi ya da olguyu isim konumuna getirir. Eren the fact that yapısının Türkçesini “… olduğu gerçeği” ya da “… olması” diye veriyor. Örneğin “The fact that she still lives here” ifadesi “hâlâ burada yaşıyor olması” demektir.
YDT’de soru kelimesinden sonra neden düz cümle gelir?
Noun clause bir soru değildir, bu yüzden soru kelimesinden sonra soru düzeni değil düz cümle düzeni gelir. Önce özne, sonra yüklem gelir. Eren bu noktayı “Türk öğrencilerin en çok karıştırdığı kısım” diye anlatıyor ve formülü “soru kelimesi + düz cümle” olarak veriyor.
Soru cümlesinde yardımcı fiil öznenin önüne geçer, noun clause’da ise yerine döner. “Where does she live?” sorusu bir cümlenin içine alındığında “I don’t know where she lives.” olur, does düşer ve fiil özneyle uyuşur. “What time is it?” sorusu ise “Can you tell me what time it is?” biçimine girer. “I don’t know where is she” ya da “Can you tell me what time is it” biçimleri yanlıştır, çünkü cümle hâlâ soru düzenindedir.
Bu kuralın görünüşte bir istisnası vardır. Soru kelimesi cümlenin öznesini soruyorsa, ayrı bir özne olmadığı için noun clause soru cümlesiyle aynı görünür. “Who is coming tomorrow?” sorusu “I don’t know who is coming tomorrow.” biçiminde değişmeden kalır. Örneğin şıklarda “where did the director go” ile “where the director went” birlikte duruyorsa, noun clause için doğru biçim “where the director went” olur.
YDT’de whether ile if farkı nedir?
Whether ve if, know, wonder, ask ve not sure gibi sözcüklerden sonra aynı anlamda kullanılır ve “-ip -mediğini” demektir. Ama cümlenin başında özne olarak, edattan sonra, to infinitive’den önce ve hemen ardından “or not” geldiğinde yalnız whether kullanılır. YDT şıklarında bu dört konum, if’i doğrudan eleyen yerlerdir.
Dört konum dört cümlede görülür. “Whether the plan will work is not clear yet.” cümlesinde noun clause öznedir ve başta if kullanılmaz. “The result depends on whether the weather improves.” cümlesinde edattan (on) sonra whether gelir. “She couldn’t decide whether to accept the offer.” cümlesinde to infinitive’den önce yine whether gelir. “I don’t know whether or not he will come.” cümlesinde ise “or not” whether’ın hemen ardındadır.
Cümle başındaki if okuyucuya bir koşul gibi görünür. Bu if, YDT if clause konusundaki koşul if’i değildir, önündeki know ya da wonder gibi fiil onu bir soru içeren isim cümleciğine çevirir. Örneğin “I wonder if she will come.” cümlesinde if “eğer” değil “-ip -mediğini” demektir ve bu yüzden ardından will gelebilir.
YDT’de that ne zaman düşer, the fact that ne zaman gerekir?
That, nesne konumundaki bir noun clause’da düşebilir, ama noun clause cümlenin öznesiyse düşmez. Edattan sonra ise that tek başına gelmez, onun yerine the fact that kullanılır. Bu üç kural, şıklarda that ile the fact that’in birlikte durduğu soruları çözer.
“I think (that) he is right.” cümlesinde that nesne konumundadır ve yazılmayabilir. “That he lied is obvious.” cümlesinde ise noun clause öznedir ve that düşerse cümle bozulur. Aynı anlam daha sık “It is obvious that he lied.” biçiminde, başa it konularak da kurulur.
Edattan sonra gelen that cümlesi the fact that ile kurulur. “She was proud of the fact that she had finished first.” cümlesinde of’tan sonra yalnız that gelmez. Aynı kural edat içeren bağlaçlar için de geçerlidir. “Despite the fact that” ve “due to the fact that” doğrudur, “despite that it rained” ise yanlıştır. Örneğin boşluk “surprised by ---- the wall had survived” biçimindeyse, by’dan sonra the fact that gelir.
YDT’de noun clause ile relative clause farkı nedir?
İki yapı da that ile başlayabilir, ama relative clause bir ismi niteler ve içinde bir öğe eksiktir, noun clause ise tam bir cümledir ve bir isim yerine geçer. That’ten sonraki cümlede özne ya da nesne eksikse relative clause, hiçbir öğe eksik değilse noun clause vardır.
Aynı isimle kurulan iki cümle farkı gösterir. “The news that he had resigned surprised everyone.” cümlesinde that’ten sonraki “he had resigned” tam bir cümledir ve haberin içeriğini verir, yani bir noun clause’dur. “The news that he told us surprised everyone.” cümlesinde ise told’un nesnesi eksiktir, o nesne haberin kendisidir ve that burada which anlamındadır, yani bir relative clause’dur.
Eren noun clause’u relative clause’dan sonra anlatıyor ve iki konunun birbirine karıştığını, ama hangisinin önce çalışılacağının öğrenciye kalmış olduğunu söylüyor. Relative clause’daki that hem kişiyi hem cansızı niteleyebilir, ama YDT relative clauses konusunun temel kuralına göre virgülden sonra kullanılamaz. Örneğin “the thing what I need” biçimi yanlıştır, çünkü what bir isim nitelemez ve “what I need” kendi başına “ihtiyacım olan şey” demektir.
YDT’de reported speech’te zaman nasıl kayar?
Reported speech, birinin söylediğini dolaylı olarak aktarır ve söyleyen fiil geçmişte olduğunda aktarılan cümlenin zamanı bir derece geçmişe kayar. Eren’in özetinde bu kayma “backshift” kuralı olarak bir tabloyla verilir, aktarılan cümle de bir noun clause’dur.
| Doğrudan söz | Dolaylı aktarma |
|---|---|
| present simple | past simple |
| present continuous | past continuous |
| present perfect | past perfect |
| past simple | past perfect |
| will | would |
| can | could |
“We are preparing the report.” cümlesi aktarıldığında “They said (that) they were preparing the report.” olur. “I have finished the project.” cümlesi ise “She told me (that) she had finished the project.” biçimine girer. Say’den sonra kişi gelmez, tell ise kişiyi doğrudan alır, bu yüzden “said me” yanlış, “told me” doğrudur. Aktarılan bir soru da noun clause kuralına uyar ve düz cümleye döner, örneğin “She asked me where I lived.” Bu kayma, YDT tenses konusundaki zamanların bir derece geçmişe gitmesidir. Örneğin hâlâ geçerli olan genel bir gerçek aktarılıyorsa zaman kaymayabilir, “The teacher said that water boils at 100 degrees.” cümlesi doğrudur.
YDT’de suggest ve insist’ten sonra neden fiilin yalın hâli gelir?
Suggest, recommend, insist, demand ve require gibi öneri ve ısrar bildiren fiillerden sonra gelen that cümlesinde fiil, özne ne olursa olsun yalın hâlde (V1) kalır. Aynı yapı “it is essential that” ve “it is important that” gibi kalıplardan sonra da kullanılır. Bu yapıya subjunctive denir.
“The doctor suggested that he rest for a week.” cümlesinde özne üçüncü tekil şahıs olduğu hâlde fiil “rests” değil “rest” olur. “It is important that the patient be kept under observation.” cümlesinde ise “is” değil “be” gelir. Aynı anlam should ile de kurulabilir, örneğin “The doctor suggested that he should rest for a week.” Olumsuzda not doğrudan fiilin önüne gelir, örneğin “They insisted that the report not be published.” Örneğin şıklarda “recommended that every applicant attends” ile “attend” birlikte duruyorsa, doğru şık “attend” olur.
YDT tarzı noun clause testi
Aşağıdaki dört soru, noun clause konusunun YDT’de en sık tuzak kurulan dört noktasını ölçer. Sorular bizim yazdığımız YDT tarzı sorulardır, çıkmış ÖSYM soruları değildir. Her sorunun çözümü hemen altındadır.
- “Nobody knows ---- after the meeting last night.”
- A) where did the director go
- B) where the director went
- C) where went the director
- D) the director went where
- E) where has the director gone
Doğru cevap B’dir. Know fiilinden sonra gelen soru, cümlenin içine alındığı için düz cümle düzenine döner ve sıra soru kelimesi, özne, yüklem olur. “Where did the director go” şıkkı soru düzeninde kaldığı için yanlıştır. “Last night” geçmişte bitmiş bir zamanı gösterdiği için present perfect’li E şıkkı da uymaz.
- “---- the new vaccine will be effective against all variants is still uncertain.”
- A) If
- B) Whether
- C) That if
- D) What
- E) Which
Doğru cevap B’dir. Noun clause cümlenin öznesidir ve “-ip -mediği” anlamı gerekir. Cümle başında özne olarak if kullanılmaz, yalnız whether kullanılır. “If” şıkkı cümleyi bir koşul gibi okutur ve “is still uncertain” kısmına özne bırakmaz.
- “Researchers were surprised by ---- the ancient wall had survived several major earthquakes.”
- A) that
- B) the fact that
- C) what
- D) whether
- E) which
Doğru cevap B’dir. Boşluk bir edattan (by) sonra gelir ve ardından tam bir cümle vardır. Edattan sonra that tek başına kullanılmaz, the fact that gelir. “What” şıkkı uymaz, çünkü “had survived several major earthquakes” kısmında eksik bir öğe yoktur.
- “The committee recommended that every applicant ---- an interview before the final decision.”
- A) attends
- B) attend
- C) attended
- D) will attend
- E) attending
Doğru cevap B’dir. Recommend bir öneri fiilidir ve ardından gelen that cümlesinde fiil yalın hâlde kalır. “Attends” şıkkı, özne tekil olduğu için fiile -s ekleyen öğrencinin seçtiği yanlıştır.
YDT noun clause nasıl çalışılır?
YDT noun clause önce üç tür ve düz cümle kuralıyla, sonra whether, that ve the fact that ayrıntılarıyla, en son reported speech ve YDT tarzı sorularla çalışılır. Eren’in beş aylık programında noun clauses üçüncü ayın konusudur ve conjunctions ile relative clauses’la birlikte geçilir. Son 30 gün programında ise conjunctions’tan hemen sonra iki günde tekrar edilir.
Kanalımızda noun clauses için dört bölümlük bir konu anlatımı serisi var. Yazının başındaki video serinin ilk bölümüdür ve üç türü, düz cümle kuralını ve the fact that yapısını anlatır. Konunun üç sayfalık özeti gramer özetleri klasöründeki noun clauses PDF’idir ve reported speech’teki zaman kayması tablosu da bu özettedir. Soru çözmek isteyen öğrenci için DS İngilizce’nin YDT çalışma portalı gramer ünitelerini video dersler ve YDT tarzı alıştırmalarla birlikte sunar. Örneğin okuduğu paragrafta know, believe ya da wonder gibi fiillerden sonra gelen cümlelerin altını çizen bir öğrenci, düz cümle düzenini kısa sürede metnin içinde görmeye başlar.
What ile that farkı nedir?
What, içinde bir öğeyi taşır ve “-dığı şey” anlamı verir, that ise hiçbir öğe taşımaz ve ardından tam bir cümle gelir. “I believe what you told me.” cümlesinde what, told’un nesnesidir ve “bana söylediğin şeye inanıyorum” demektir. “I believe that you told the truth.” cümlesinde ise that’ten sonra tam bir cümle gelir. Boşluktan sonraki cümlede nesne eksikse what, eksik değilse that seçilir.
How to ve what to yapısı nedir?
How to, what to ve whether to, bir soru kelimesiyle kurulan noun clause’un to infinitive ile kısaltılmış hâlidir. “I don’t know what I should do.” cümlesi “I don’t know what to do.” biçiminde kısalır. “She showed us how to use the new software.” cümlesi ise “yeni yazılımın nasıl kullanılacağını gösterdi” demektir. Bu kısaltmada why kullanılmaz, örneğin “why to go” biçimi yanlıştır.
Noun clause YDT’de nerede karşıma çıkar?
Noun clauses YDT’de gramer sorularında, cloze testte, cümle tamamlama ve çeviri sorularında karşınıza çıkar. Gramer ve cloze test sorularında doğru bağlayan sözcüğü ya da düz cümle düzenini seçmeniz istenir. Çeviri sorularında ise “-dığını” ve “-ip -mediğini” gibi Türkçe eklerin hangi İngilizce yapıya karşılık geldiğini bulmanız gerekir. Örneğin “Toplantının neden iptal edildiğini kimse bilmiyor.” cümlesinin İngilizcesi, soru kelimeli bir noun clause ile “Nobody knows why the meeting was cancelled.” olur.
YDT noun clause PDF var mı?
YDT noun clauses konusunun özeti, DS İngilizce’nin dokuz gramer özetinden biri olarak ücretsiz PDF hâlinde var. Özetlerin klasörü, kelime listeleri ve çalışma programlarıyla birlikte ücretsiz YDT kaynakları sayfasında durur. Örneğin reported speech’i tekrar etmek isteyen bir öğrenci, özetteki zaman tablosunu kendi örnek cümleleriyle deftere geçirebilir.